Filmbeelden van vroeger brengen het verleden dichterbij. Met persoonlijke verhalen komen beelden nog meer tot leven. Daarom is het Haags Gemeentearchief het filmproject "Ik was erbij: verhalen uit de stad" begonnen. 

Ik was erbij: verhalen uit Den Haag

Het project betreft de eigen film- en video collectie van het Haags Gemeentearchief. In samenwerking met documentairemaker Bart Grimbergen hebben we een serie van 12 korte films gemaakt, waarin opvallend historisch Haags filmmateriaal tot leven wordt gebracht.

Van bewegend beeld naar compleet Haags beeldverhaal

Het archief is altijd op zoek naar manieren om zijn collecties toegankelijk te maken voor een breed publiek. Toen Bart Grimbergen gemeentearchivaris Ellen van der Waerden benaderde met zijn voorstel ooggetuigen aan historisch filmmateriaal uit het archief te koppelen, was ze direct enthousiast.

“Filmbeelden van vroeger zijn altijd bijzonder om te bekijken; dichterbij het verleden kun je eigenlijk niet komen. Maar vaak – ook omdat het geluid veelal ontbreekt - weet je toch niet goed waar je naar kijkt: wat zien we, waar is gefilmd, wanneer en waarom? Bart weet, door het toevoegen van getuigen, foto's en informatie over het beeldmateriaal, van 'bewegend beeld’ een compleet Haags beeldverhaal te maken. Dat vind ik bijzonder en het verrijkt onze filmcollectie.”

Persoonlijke verhalen kleuren historische filmbeelden

De serie bestaat uit korte filmpjes, waarin ooggetuigen hun persoonlijke verhaal vertellen. Hiermee geven ze de historische filmbeelden kleur. 

De filmpjes zijn blijvend te bekijken in de beeldcollectie en op ons YouTubekanaal.

Filmpjes toegelicht

Hieronder lichten we de geplaatste filmpjes toe. 

Trambestuurder in de jaren 70 & 80

Met Tom Lek gaan we terug naar de jaren 70 en 80. Tom reed bijna 41 jaar lang met veel plezier op vele Haagse tramlijnen van de HTM. We praten over een tijd van vaste klanten, een kaartje halen en gezien worden als dé trambestuurder. Over het verschil tussen de deftige lui en de reizigers die riepen 'hé gozer, ik rij even een paar haltes mee hoor.' En het risico op ongelukken. "Je komt altijd thuis met een verhaal."

Hovenier op Madurodam in de jaren 60

Ook in de jaren zestig was Madurodam al populair bij toeristen. We gaan terug met Barbara Oostdam, die in die tijd als een van de weinig vrouwen in het groen werkte, waarvan 2,5 jaar bij Madurodam, haar droombaan. Het was een sport om al die boompjes en plantjes te snoeien en klein te houden. Barbara's verhaal is er een over poppetjes schoonmaken en bijschilderen. Over buiten zijn tussen de mensen, maar ook soms de hele dag hetzelfde deuntje. Een verhaal over een heerlijke tijd.

Bakkerij Hus

In de jaren 50, 60 en 70 haalde bijna heel Den Haag zijn dagelijks brood bij een van de honderd filialen van bakkerij Hus.

We gaan terug naar het midden van de jaren zestig, toen Joop Ridder werkte in het filiaal in de Weimarstraat. Als oudste zoon moet hij zijn alleenstaande moeder helpen, om de Hus winkel te runnen. Herinneringen aan ontbijtkoek, gebak, regeringsbrood van 52 cent tot luxe broden van Tiptop en King Corn. En bovenal aan er samen voor gaan.

De Pier van Scheveningen

Wie denkt aan Scheveningen, denkt aan de Pier. De eerste, houten Pier van Scheveningen wordt gebouwd in 1901. De Pier zoals we hem nu kennen is uit 1961. Met fotograaf Ronald Speijer gaan we terug naar die tijd.

Ronald is opgegroeid op Scheveningen en ziet als kind hoe de pier gebouwd wordt. De horeca zaak van zijn ouders op het strand moest er voor verhuizen. Het maakt grote indruk op hem. Een verhaal over een rappe en imponerende bouw, themaweken met Anton Geesink, het Flintstones eiland, over attracties en flaneren over de Pier én over kroketten van vijftig cent uit een echte automatiek. Kortom, over heel veel belevenissen op dat kleine gebied boven het water.

De bevrijding

Yvonne Keuls maakte als dertien jarig meisje de bevrijding mee. Aan de hand van bevrijdingsbeelden uit ons archief gaan we samen met haar terug naar mei 1945. Naar waarschijnlijk het grootste volksfeest ooit in de Hofstad.

"Alle mensen waren buiten en in tegenstelling tot tijdens de oorlog was iedereen je vriend. Oorlog was overleven geweest en nu was het ineens grote vreugde." Nooit in haar leven heeft Yvonne Keuls dat enorme geluksgevoel van toen bij mensen ooit zo teruggezien. We halen herinneringen op over Canadezen soldaten die chocolade gaven en zelf ook zo gelukkig waren. En we praten over herdenken en feest vieren. Over niet blijven hangen aan vroeger, maar "het belang van kijken naar wat er nu in de wereld gebeurd".

 Wedstrijd ADO-Ajax

We nemen oud ADO-speler René Pas mee naar het Zuiderpark, de voormalige locatie van het ADO stadion. Met René gaan we terug naar 1970/71, het seizoen dat zijn club meedoet aan het landskampioenschap.

ADO staat op een gedeelde eerste plaats, wanneer Ajax op 6 september op bezoek komt in het Zuiderpark. We bekijken unieke kleuren filmbeelden van de voetbalwedstrijd en René deelt ons zijn herinneringen. Over een ‘arrogant zooitje’ en een ‘tot op het bod geladen team om de wedstrijd over de streep te trekken.’

Zeehospitium, Kijkduin

Zeehospitium 1957-1995

We gaan met oud-verpleegster Ineke Ras-van de Berg terug naar Kijkduin. In 1969 begon zij hier, in het revalidatiecentrum aan de Hoek van Hollandlaan, haar opleiding tot ziekenverzorgster.

We halen herinneringen op over patiënten die met het bed naar buiten konden. Over de frisse lucht en de rust, zo vlak aan zee en bij de duinen. Over het vlinderbad en badmeester Sjaak van Gemert. Over leren luisteren en met respect naar mensen kijken. En over het verbod op relaties tussen patiënt en verpleging.

Seinpost, een icoon aan zee

André Laarakkers werkt in de jaren zestig als leerling kok in café restaurant Seinpost (1886 -1976) in Scheveningen. Ruim vijftig jaar later keren we met hem terug naar de plek waaraan hij zoveel herinneringen heeft. Zoals de draaideur met portier en "een pianistje op zondag".

Seinpost was de top of the bill als je daar je carrière kon beginnen. In de winter was de opgang naar de keuken levensgevaarlijk, maar er werd veel gelachen met de kelners, over dingen die “tegenwoordig niet meer kunnen”. Seinpost was architectuur, het had een bepaalde uitstraling. “Dat is verleden tijd,” verzucht Laarakkers, “ alleen Neptunis is nog over”.

Visafslag Scheveningen

We gaan terug naar de jaren ’50 en ’60. Klaas Pronk is veertien als hij aan de slag gaat op een Urker vissersboot. Eenmaal getrouwd kan hij in 1960 als zelfstandige aan het werk in de Scheveningse visafslag. Zo kan hij vaker thuis zijn én meer geld verdienen. Het is keihard werken, maar Klaas zou het zo over doen. Klaas verhaal gaat over een tijd dat de zakken met ijs nog met paard en wagen werden aangeleverd. Over lossen, sorteren en tonnen rollen, gaten in de netten boeten en een tien op de richel.

Drievliet, het pretpark aan de Vliet

“Vertrokken per mooie rondvaartboot, pindakaas op beschuitbollenbrood”. Het zijn twee regels uit het gedicht dat Cor van Welbergen als jong jongetje over zijn bezoek aan Drievliet schreef. We gaan met hem terug naar het pretpark uit zijn jeugd, dat behoorlijk veranderd is. Voor Cor zijn de zwart-witbeelden pure nostalgie, “Je waardeert het hoe het vroeger is geweest, meer eigenlijk dan op het moment toen zelf”. Maar hij is er duidelijk over, “het allerleukste blijven toch wel de botsautootjes.”

Beren op het Binnenhof, Circus Boltini

Het is mei 1976, drie beren rijden rondjes op het Binnenhof. Een publiciteitsstunt van Circus Toni Boltini die op het Malieveld stond. We spreken Pammy Boltini, de vrouw van de inmiddels overleden circusdirecteur, over werken bij het circus, en natuurlijk over de bromberen uit 1976 en het feit dat er nu niet meer met dieren in het circus gewerkt mag worden.

Grote brand van Kunsten & Wetenschappen

Het is 18 december 1964. We maken kennis met oud-brandweerman Ruud Assenberg. In 1964 is hij net 21 jaar en pas een paar maanden in dienst van de brandweer. Als getuige van de grootste brand in het naoorlogse Den Haag neemt hij met zijn persoonlijke verhaal de kijker mee terug in de tijd. De oude filmbeelden, veelal zonder geluid, krijgen hiermee duiding. Waar nodig wordt het bewegend beeld aangevuld met historisch fotomateriaal uit het eigen archief.

Filmarchief

Het Haags Gemeentearchief bezit een groot aantal films en video’s. De collectie bestaat uit ca. 4.000 titels. De collectie is zeer divers en beslaat een periode van 1905 tot en met 2015. Regelmatig worden er nog films aangeboden. Dit betreft dan particulier materiaal, maar ook bedrijfsfilms, documentaires en promotiefilms maken onderdeel van deze Haagse film- en videocollectie.

Een deel van de filmcollectie van het Haags Gemeentearchief is te bekijken in onze online filmcollectie. Op onze YouTube kanaal vindt u (thematische) produkties die het Haags Gemeentearchief ontwikkelt met derden op basis van film- en videomateriaal uit de eigen beeldcollectie.