Maandag 19 tot en met zondag 25 juli tussen 14:00 en 23:59 uur kun je in de trein zomaar het filmpje ‘een zonnige dag naar Scheveningen!’ tegenkomen. Het filmpje uit de collectie van het Haags Gemeentearchief zal dagelijks en herhaald voorbij komen op de schermen van NS Onderweg in treinstellen op diverse trajecten in het land.

Boulevard Scheveningen, tekening Willy Sluiter, 1913Boulevard Scheveningen, tekening Willy Sluiter, 1913

In het begin van de vorige eeuw pakten veel mensen ’s zomers de trein voor een dagje uit naar Scheveningen. Dat ging vlot want station Kurhaus aan de Gevers Deynootstraat was het eindpunt van de Hofpleinlijn. In 1938 legde een onbekende amateurfilmer in een filmpje van ongeveer 5 minuten vast hoe een heerlijke zomerdag in Scheveningen toen uitzag.

Wat laat de film zien?

De film begint in de trein, waar een jongedame dromerig naar het voorbijvliegende landschap staart. Bij aankomst op station Kurhaus filmt onze man ook nog een andere aankomende trein, om extra duidelijk te maken dat hij per trein naar Scheveningen kwam. In de volgende scenes brengt hij de natuur van zon, zee, duinen en strand in beeld en pas daarna zien we de badgasten die spelen, luieren, zonne- en zeebaden. Het is druk op het zand en in het water, het moet een stralende dag geweest zijn in de zomer van 1938. Na het zonnebad op het strand richt onze filmer zijn camera op de boulevard, de terrasjes een reclamewagen die voorbijrijdt en tenslotte zien we de iconische Scheveningse strandstoelen, de rieten korfstoelen. Van bovenaf is goed te zien hoeveel van deze strandstoelen er te vinden zijn op het strand.

Eerste spoorverbinding van Nederland op electriciteit

De Zuid-Hollandsche Electrische Spoorweg Maatschappij (ZHESM) is in 1900 opgericht met als doel het aanleggen van een eerste geëlektrificeerde spoorverbinding tussen Rotterdam en Scheveningen. In 1907 rijdt de ZHESM al op het traject Den Haag Hollands Spoor - Scheveningen Kurhaus en in oktober 1908 wordt vervolgens de gehele lijn, van het Rotterdamse station Hofplein naar station Kurhaus in gebruik genomen. Het is een 28,5 kilometer lange spoorlijn die Rotterdam Hofplein via Schiebroek, Rodenrijs, Berkel, Pijnacker, Nootdorp, Voorburg, Leidschendam, Den Haag en Wassenaar met Scheveningen verbindt. De lijn was een alternatief voor de al langer bestaande spoorverbinding via Delft. Het comfort van de moderne elektrische trein, gekoppeld aan het aantrekkelijke einddoel, de bruisende vooroorlogse badplaats Scheveningen, zorgde voor immense rijen passagiers in de weekenden. Gevers Deynootstraat station Kurhaus 1907 fotograaf onbekendGevers Deynootstraat station Kurhaus 1907 fotograaf onbekend

Spoorwegmaatschappijen, oorlog en wederopbouw, het einde van de lijn

In 1923 neemt de Hollandsche IJzeren Spoorweg Maatschappij (HIJSM of HSM) de ZHESM over. De naam ZHESM blijft wel bestaan tot de nieuwe NV Nederlandse Spoorwegen (NS) de exploitatie van de Hofpleinlijn officieel overneemt. Het bomvardement op Rotterdam van 14 mei 1940 verwoest station Hofplein volledig en in april 1943 wordt in Scheveningen het traject tussen haltes Renbaan en Achterweg weggehaald in verband met de aanleg van de Atlantikwall. De NS houdt het nog tot september 1944 vol om met een beperkte treindienst op het nog bruikbare deel van het traject te rijden, maar als veel materieel gevorderd wordt door de Duitsers en de geallieerden tijdens bombardementen een groot deel van het tracé verwoesten, is het niet meer te doen. Toch rijdt de eerste trein op de Hofpleinlijn alweer in augustus van 1945, amper drie maanden na het einde van de Tweede Wereldoorlog. Het duurt echter nog tot oktober 1947 dat het hele traject feestelijk heropent wordt.

Helaas is de herstelde Hofpleinlijn naar Scheveningen na de oorlog geen lang leven beschoren. Door de opkomst van betaalbare personenauto’s, interlokale trams en uitbreidingsplannen van de gemeenten Den Haag en Voorburg, waardoor steeds minder reizigers deze trein namen, besluit de NS om de lijn op te heffen. De laatste treinen rijden naar Scheveningen in oktober 1953.

Link naar het complete filmpje

Affiche, chemin de fer hollandais, 1908Franstalig affiche over de nieuwe spoorverbinding tussen Den Haag en Scheveningen - Kurhaus, 1908

 Affiche spoorverbinding scheveningen berlijn 1910 Johan KeslerAffiche spoorverbinding scheveningen berlijn 1910 Johan Kesler