Het Haags Gemeentearchief vervangt haar brochure "Den Haag '40-'45 in monumenten" met een database op haar website. De manier om volledig én actueel te blijven.

Gedenktekens voor de omgekomen gemeenteambtenaren en dan vooral die van Cornelis Geers. Trekvlietplein 1 | Fotograaf: Piet Gispen

Groeiend aantal monumenten

In 2006 bracht het Haags Gemeentearchief een brochure uit: Den Haag ’40-’45 in monumenten. Nu, 24 jaar later, is er een groot aantal nieuwe monumenten bijgekomen. Ook zijn gedenktekens verplaatst of verdwenen. De verwachting is dat het aantal herdenkings- en herinneringsmonumenten in Den Haag de komende jaren zal blijven toenemen. 

Volledig en actueel

Zo ontstond het idee om de brochure te vervangen door een database, bereikbaar via de online beeldbank van het archief. Hieraan kunnen beschrijvingen van nieuwe - of tot nu toe onbekende - monumenten, worden toegevoegd. Ook bestaande informatie kan op deze wijze eenvoudig worden geactualiseerd.

Oorlogsjaren herdacht en herinnerd

De Duitse bezetting van 1940-1945 betekende vijf bange jaren voor een groot deel van de Nederlandse bevolking, ook in Den Haag.

Strijd rond Ypenburg en Loosduinen

De Duitse aanval op 10 mei 1940 kostte veel jonge militairen het leven bij de strijd rond de vliegvelden Ypenburg en Loosduinen. Honderden verzetsmensen moesten het bekopen met de dood.

Deportaties naar vernietigingskampen

Joden werden vanaf 1942 massaal gedeporteerd naar vernietigingskampen in Duitsland en Polen. Van de 17.000 Joden die in Den Haag woonden, keerden er maar 2.000 terug naar Den Haag. Het merendeel was vermoord. Ook andere groepen, zoals zigeuners, werden vervolgd.

Atlantikwall, bombardement Bezuidenhout en luchtoorlog

Door de bouw van de Atlantikwall moesten 140.000 Hagenaars - ongeveer een kwart van de Haagse bevolking - andere woonruimte zien te vinden. Bij het bombardement op het Bezuidenhout op 3 maart 1945 kwamen circa 550 burgers om het leven en werden nog eens circa 12.000 bewoners dakloos. En ten gevolge van de luchtoorlog boven Den Haag verloren ook honderden andere mensen het leven.

Dwangarbeid en hongerwinter

Duizenden Haagse mannen moesten in Duitsland dwangarbeid verrichten. Velen overleefden het zware werk en de ontberingen niet.

Door de ontwrichte economie, gebrek, honger en terreur hadden op den duur alle Hagenaars te lijden. Ten gevolge van de ontberingen in de Hongerwinter van 1944/45 stierven nog eens meer dan 2.000 inwoners van de stad.

Oprichten van gedenktekens

Al in de oorlog werd begonnen met het oprichten van gedenktekens. Er kwamen monumenten op openbare plaatsen en in gebouwen. In de jaren erna zijn er nog vele bijgekomen. Het huidige themajaar "75 jaar Vrijheid" vormt een goede aanleiding om opnieuw een inventarisatie te maken van alle deze monumenten.

Van 20 naar 130 monumenten

Hadden wij in 1985 slechts kennis over circa 20 monumenten in Den Haag, in 2006 was dit aantal verdubbeld. En nu, in 2020, zijn er circa 130 herdenkings- en herinneringsmonumenten van de Tweede Wereldoorlog bekend. Van al deze monumenten is inmiddels een beschrijving gemaakt en beeldmateriaal verzameld.

De verwachting is dat er de komende jaren nog veel meer monumenten bij zullen komen. De beschrijvingen van deze nieuwe gedenktekens zullen worden opgenomen in de database, waarmee ook deze monumenten voor iedereen terug te vinden zijn op onze website.

Oproep

Mist u nog een Haags herinneringsmonument van de Tweede Wereldoorlog? Bijvoorbeeld uit een school- of verenigingsgebouw. Wij ontvangen uw tip (het liefst met foto) graag via Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.