De vrijmetselarij is een eeuwenoud sociaal netwerk, dat zich onderscheidt van andere verenigingen met haar rituele traditie. Kunsthistorica dr. Andrea Kroon van bureau Kroon & Wagtberg Hansen verzorgt al jaren publicaties en tentoonstellingen over de geschiedenis van Den Haag. Nu werkt ze met steun van het Mondriaan Fonds aan een onderzoeksproject dat de roof vrijmetselaarserfgoed in de Tweede Wereldoorlog in kaart brengt en nieuwe opsporingskansen biedt.

Deze gratis lezing vindt plaats op woensdag 23 november, van 12.30 uur - 13.30 uur bij Podium B in de Centrale bibliotheek aan het Spui.

 

Handgemaakte houten passer van Loge Deli, 1944. In Japanse bezetting interneringskampen werden met geïmproviseerde rituele voorwerpen logebijeenkomsten gehouden. Foto Paul Mellaart. Collectie Vrijmetselarij Museum, Den HaagHandgemaakte houten passer van Loge Deli, 1944. In Japanse bezetting interneringskampen werden met geïmproviseerde rituele voorwerpen logebijeenkomsten gehouden. Foto Paul Mellaart. Collectie Vrijmetselarij Museum, Den Haag

 

Verbod op vrijmetselarij

In de Tweede Wereldoorlog werden alle loge-activiteiten verboden, omdat de nazi’s hierin een Joodse samenzwering dachten te zien. In werkelijkheid was het vrijmetselaarij-netwerk met haar tolerante ideeën een bron van verzet. Grootmeester Hermannus van Tongeren en zijn dochter Jacoba bijvoorbeeld, steunden Vrij Nederland en de Groep 2000 met geld uit vrijmetselaarskringen. 

Geroofd in de oorlog

Ondertussen werd alle vrijmetselaarsbezit door de nazi’s geroofd, waaronder het museum van de Grootloge, dat in de 19de eeuw door prins Frederik werd gesticht. Vrijmetselaren wisten elkaar ondanks het verbod toch overal te vinden, zelfs in concentratiekampen. De lezing gaat in op deze onderbelichte aspecten van de oorlogsgeschiedenis en laat beelden zien van het nog altijd vermiste erfgoed.

In 1941 dwingen NSB’ers de Rotterdamse burgemeester Pieter J. Oud te poseren als vrijmetselaar met een namaak-schootsvel. Collectie Vrijmetselarij Museum, Den HaagIn 1941 dwingen NSB’ers de Rotterdamse burgemeester Pieter J. Oud te poseren als vrijmetselaar met een namaak-schootsvel. Collectie Vrijmetselarij Museum, Den Haag

Aanmelding

De lezing vindt plaats op woensdag 23 november 2022 van 12.30 - 13.30 uur bij Podium B, vijfde etage Centrale Bibliotheek, Spui 68, stadhuiscomplex te Den Haag. Deze lezing is gratis en voor iedereen toegankelijk. U kunt zich hier aanmelden.