Van 22 november tot 24 januari is de tentoonstelling “Charles van Beetem Mohammed Ali – een marineman en de vooroorlogse islam in den Haag” te zien in de verlichte panelen in het Atrium van het Haagse stadhuis aan het Spui. Dankzij Van Beetem had Den Haag al voor de Tweede Wereldoorlog een moskee en een islamitische begraafplaats.

Den Haag, de islam en Charles van Beetem Mohammed Ali

Charles van Beetem Mohammed Ali maakte kennis met de islam toen hij als marineman rond 1900 in Nederlands-Indië verbleef. Na zijn terugkeer in Nederland en pensionering uit militaire dienst bleef hij zich verdiepen in deze religie. Hij verhuisde in 1924 naar Den Haag en kwam daar in aanraking met de vele - Indische - moslims die in Den Haag woonden. Van Beetem ging zich inzetten voor de verbetering van hun sociale situatie. Zijn werk en belangstelling voor de religie leidde ertoe dat hij zich in 1931 bekeerde tot de islam en de naam Mohammed Ali aannam. Maar de positieve houding van VanBeetem ten opzichte van de islam had niets te maken met antikoloniale opvattingen. Integendeel hij sprak zich keer op keer uit tegen een zelfstandig Indonesië.

website huwelijk 9 maart 1933Charles van Beetem Mohammed Ali sluit een islamitisch huwelijk in het stadhuis aan de Groenmarkt op 9 maart 1933. Fotograaf onbekend

Een eigen begraafplaats aan de Kerkhoflaan in Den Haag

Dankzij de niet aflatende inzet van Charles van Beetem gaf de gemeente Den Haag in 1932 toestemming een deel van de Algemene Begraafplaats aan de Kerkhoflaan in te richten als islamitische begraafplaats. Al gauw, op 10 maart 1933,was daar de eerste begrafenis  van de huisbediende bediende SoemôhSlamat. De islamitische begraafplaats aan de Kerkhoflaan bestaat nog steeds. Tussen 1933 en 1974 zijn daar circa 75 mensen begraven.

Website Bij de Islamitische Begraafplaats circa 1935Begrafenisstoet bij de Islamitische Begraafplaats aan de Kerkhoflaan, circa 1935. Fotograaf onbekend

Een eigen moskee aan de Hugo de Grootstraat 31

Het verlangen van de moslims naar een eigen moskee in Den Haag was sterk. Ook een Islamitische gebedsruimte wist Van Beetem te realiseren. Op 2 maart 1935 kon in Den Haag voor dat doel het pand aan de Hugo de Grootstraat 31 in gebruik worden genomen. In het gebouw kwamen een gebedsruimte, een ruimte waar islamitisch godsdienstonderwijs werd gegeven en een bemiddelingskantoor voor Indische bedienden. 

website Hugo de Grootstraat 31Hugo de Grootstraat 31, gefotografeerd in 2021 door Robin Butter

In het Haagse Zeeheldenkwartier was de eerste moskee in Nederland te vinden.Na de dood van VanBeetemin 1938,  gingen de plannen tot de oprichting van een grote officiële moskee in een eigen gebouw in Den Haag verder. Uiteindelijk zou ook die gebedsruimte er komen. Op 9 december 1955 vond de opening plaats van de Mobarak-moskee aan de Oostduinlaan in Den Haag.

El Mobarak Moskee aan de Oostduinlaan, 2017. Foto: Harry van ReekenEl Mobarak Moskee aan de Oostduinlaan, 2017. Foto: Harry van Reeken

Onderzoek, samenstelling en tekst tentoonstelling zijn gemaakt door dr. Corien Glaudemans.

Met dank aan prof. dr. Umar Ryad, Hoogleraar Arabistiek en Islamkunde aan de Katholieke Universiteit Leuven voor het bijzondere beeldmateriaal in de tentoonstelling.